Vanvn- Ở Tây Nguyên có rừng khộp, trong rừng ấy chỉ có loài gỗ dầu là mọc được vì đất đai khô cằn. Mùa mưa, thêm một số loài cây thấp và cỏ gianh mọc được.

Trời trong xanh không một gợn mây trắng. Phía đông, đám mây vàng hình như vừa mọc lên từ sau núi vội vã bay lên rồi chuyển qua màu hồng đón ông măt trời từ từ nhô lên khỏi đỉnh núi. Có vẻ mặt trời còn luyến tiếc giấc ngủ đêm qua nên phải núp sau đám mây hồng một lúc mới rắc ánh nắng xuống mọi vật.

Chị em chào mào thò đầu ra khỏi tổ đón làn gió mát rượi thổi qua. Trong gió hình như có mùi quả đa chín ngọt lịm bay tới. Chào mào Em nói:

– Chị ơi, có mùi quả chín thơm lắm.

Chào mào Chị nhìn cậu em trai đầu đội chiếc mũ giống mũ ông gìa Noel, trên cổ vẫn còn vương mấy cọng lông vàng như tơ, mảnh hơn cả mạng nhện, trả lời:

– Hôm qua ba má dặn rồi, chị sẽ đưa em đi ăn sáng.

Chào mào Em khoái quá, reo lên:

– Nào, chị em mình lên đường thôi.

Chào mào Chị bay trước, Chào mào Em theo sau, hướng về phía có mùi quả thơm phức lao đến. Cây đa cao vút, tỏ bóng che mát cả một vùng rộng lớn. Gốc đa to tới ba vòng tay người lớn mọc bên bờ suối có dòng nước trong suốt. Nước chảy tràn qua các hòn đá tạo nên bản nhạc du dương: róc rách, róc rách…

Thấy chị em chào mào bay đến, bác gầm gì xanh to bằng cô gà mái mẹ đậu trên ngọn cây đa cất tiếng:

– Hai chị em ngủ quên à?

Chào mào Chị vội đáp:

– Dạ, tại sáng nay trời mát quá ạ!

Trả lời xong, hai chị em nhập cuộc; đúng là một bữa tiệc linh đình. Tham dự tiệc, ngoài các bác chim gầm gì xanh, còn có cả gia đình sáo đen – lông đen bóng từ đầu đến đuôi, chỉ có hai bên cánh có đôi lông trắng. Sáo đá, to bằng sáo đen nhưng lông có màu xám, đuôi ngắn hơn một chút. Chim xanh, thân to hơn ngón chân cái người lớn, lông màu xanh biếc… Quả đa chín đen, trông óng ánh dưới ánh nắng vì chứa nhiều nước mật, ngọt lịm. Lũ chim vừa ăn vừa trò chuyện râm ran giống như một cái chợ ở phố đông người.

No bụng, chào mào Chị nói:

– Ta lên ngọn cây ngắm cảnh nhé.

– Dạ!

Đậu trên cành cao nhất, hai chị em đưa mắt ngắm khu rừng trải dài như vô tận kéo dài từ đỉnh núi phía đông đến tận phía tây chạm chân trời. Cánh rừng lớn là thế mà chỉ có cây đa này là cao nhất.

Một cơn gió ào đến tốc ngược đuôi làm chào mào Em chúi đầu xuống một bên, suýt té. Bực quá, chào mào Em định đứng thẳng lên sẽ trách cô gió đùa ác. Bổng chào mào chị reo to:

– Ôi, lạ quá, lạ quá… hoa có cánh biết bay kìa.

Chào mào em vội hỏi:

– Đâu chị?

– Em nhìn kia kìa.

Theo hướng chị chỉ, chào mào Em thấy có rất nhiều bông hoa có hai cánh màu đỏ, đài hoa màu xanh to bằng ngón tay cái, quay tít lên cao rồi theo gió bay đi. Chào mào Em hét lớn:

– A, hoa biết bay, hoa biết bay…

Cô sáo Đen không biết đến từ bao giờ, đứng trên cành bên cạnh lên tiếng:

– Các cháu nhầm rồi, không phải hoa đâu mà là quả đấy.

Chào mào Em vội nói:

– Quy luật của thiên nhiên, hoa tàn mới đậu quả. Còn ở đây hai cánh hoa vẫn đỏ tươi thế kia sao lại bảo là quả vậy ạ?

– Các cháu không biết thật à? Ở Tây Nguyên có rừng khộp, trong rừng ấy chỉ có loài gỗ dầu là mọc được vì đất đai khô cằn. Mùa mưa, thêm một số loài cây thấp và cỏ gianh mọc được. Mùa khô đất hết nước, các loại cây nhỏ và cỏ bị khô hết, ngay cả cây gỗ dầu cao tới bảy chục mét – cao ngang ngôi nhà hai chục tầng con người xây cũng rụng hết lá.

Chào mào Em láu táu hỏi:

– Tại sao cây dầu lại rụng lá vào mùa khô vậy ạ?

– Chúng rụng lá để tiết kiệm nước trong thân không bị nắng lấy đi qua lá.

Vào mùa mưa cây mới ra búp, bung mùa lá mới và đơm hoa, kết trái. Hoa của cây gỗ dầu có năm đài, hai đài mọc dài thành hai cánh màu đỏ vươn dài thành hai cánh. Khi quả chín sẽ khô lại, quả và cánh chuyển qua màu nâu nhạt. Hôm nay các cháu thấy là quả còn xanh nên cánh vẫn đỏ, nhưng vì gió thổi mạnh quá làm hai cánh của quả quay tít làm quả đứt cuống nên gió mới cuốn đi đấy.

Chào mào em tò mò hỏi thêm:

– Tại sao quả cây dầu lại có cánh vậy cô?

– Các cây gỗ dầu mọc trên vùng đất khô cằn, chúng muốn thế hệ sau của mình tìm được vùng đất màu mỡ hơn để sinh sống nên quả mới mọc thêm cánh và nhờ cô gió mang đi tìm quê mới đấy.

– Hay quá, thế mà nay chúng cháu mới biết!

Chim gầm gì, sáo nâu, chim xanh… Đậu xung quanh nghe cô sáo đen nói cùng đồng thanh reo lên vui vẻ vì khám phá ra thêm một điều kỳ diệu của thiên nhiên.

Chào mào chị nói:

– Cháu cảm ơn cô sáo Đen đã cho chúng cháu biết về rừng khộp, gỗ dầu và cả lý do quả biết bay ạ.

Trên trời xanh cao tít, ông mặt trời to như chiếc dĩa lớn hình như cũng mĩm cười. Một cơn gió lại kéo đến, các cây rừng cúi mình chào đón và reo lên ầm ầm như cỗ vũ cho những quả dầu biết bay đang nô đùa, chao lượn và lướt đi cùng cô gió tìm đến một vùng đất mới, tạo nên cánh rừng đẹp cho ngày mai.

NGUYỄN HỒNG CHIẾN